maandag 2 maart 2009
De beste weg voorwaarts
Ik zie geen beste weg voorwaarts. De beste weg is, denk ik, de weg achteruit. Spreek opnieuw dialect tegen uw kind, moeder en vader. Ga naar de dialectklas in uw omgeving om uw dialectkennis bij te spijkeren. Laat uw kind op school omgangstaal leren. En dwing van de wetgever af dat hij wereldtaal (geen Engels, Chinees, Spaans, Portugees of Frans) laat onderwijzen om met de ander in contact te kunnen komen. Laat uw kind een vierde taal leren naar keuze.
Mijn visie
Gij zijt natuurlijk een kind van uw tijd. Ik een oorlogskind van de vorige eeuw.
Ik heb geen honderd of honderden tekens nodig om een spelling op poten te zetten die alle Nederlandse dialecten ondubbelzinnig en benaderend weer kan geven of kan weergeven.
De Concorde heeft in 2003 zijn laatste vlucht gemaakt. Het was een bijna volmaakt, duurzaam vliegtuig. Corrosievrij maar onbetaalbaar hoor ik op de radio zeggen. Onverzadigbaar aan kerosène en onderhoud.
De ID, DS en ook het 2PK-eendje worden door Citroën niet meer gemaakt. Briljante verwezenlijkingen nochtans.
Ondertussen zijn een aantal systemen voor voertuigen tot de limiet geperfectionneerd. Bij Mercedes vind ik voor 41.000€ (1,6 miljoen BEF) de standaarduitvoering:
- Antiblokkeerremsysteem ABS en ASR,
- 4ESP®/4ETS (Elektronisch stabiliteitsprogramma incl. ESP®-aanhangwagenstabilisering, elektronische tractiecontrole),
- Adaptief Dempingssysteem ADS,
- automatische versnellingsbak 7-trapsautomaat 7G-TRONIC,
- Remhulpsysteem BAS,
- Downhill Speed Regulation DSR (automatische remcontrole voor afdalingen),
- Rijlichtassistent,
- Snelheidsregelaar TEMPOMAT met variabele snelheidsbegrenzer SPEEDTRONIC
Deze 'hulpen' helpen niet om het aantal verkeersslachtoffers te doen dalen en de veiligheid te verhogen, ze verhelpen ook de files niet.
Ik heb geleerd dat menselijke systemen onherroepelijk beheerst worden door de Griekse letter chi X, twee kruisende lijnen die een limiet voorstellen. Ga je voorbij de kruising, dan is er geen voordeel meer merkbaar en beginnen de nadelen zich op te stapelen.
Ik denk dat vele van onze systemen gekomen zijn aan de kruising van de twee kruisende lijnen. Is de liberale, neo-liberale eis van de globaliseringseconomie, die "altijd meer" en "competitie" in het vaandel voert, imperatief, imperialistisch noodzakelijk? Moet alles altijd meer geld opbrengen? Ik denk van niet. Ge kunt toch niet altijd meer blijven eten en drinken om meer te kakken. Aan de efficiëntie zijn even goed grenzen. Bepaal ze dan!
Ik heb geen glazen bol om daarin te kijken hoe het met onze communicatie zal gaan over 50 jaar. Als ik de huidige trends bezie, dan wordt het Engels wereldtaal. De onderdanigheid aan de overheersing van het geld dat Engels opdringt, is en blijft trouw aan het gezegde 'Diens brood men eet, diens woord men spreekt'. Wat in deze tijd van communicatiemogelijkheden larie is. Via het internet kunnen mensen zich in een mum van tijd verenigen en actie ondernemen. De democratie van onderuit is perfect mogelijk. Alleen, de mens zelf twijfelt, gelooft niet meer in de andere, kan of wil niet meer bouwen op die andere.
Ik wil liever Esperanto of een andere kunstmatige wereldtaal leren om globaal in contact te komen met de andere. De decision-makers niet. Ik zie in Obama geen Esperanto-spreker, die afstand doet van zijn taal als dominantie-middel en de Amerikaanse kinderen het leren van een kunstmatige wereldtaal oplegt als derde taal. Zolang die superioriteit gevoed wordt tegenover de niet-Engels-machtigen (de don't haves), zal er niets veranderen.
Om terug te komen (relevons les bretelles) op de graad van weergave van klanken. In het IPA wordt onderscheid gemaakt tussen 28 klinkerklanken:
Close(6) Near-close(3) Close-mid(6) Mid(1) Open-mid(6) Near-open(2) Open(4)
gecombineerd met
Front(9) Near- front(2) Central(8) Near- back(1) Back(8)
en waarvan sommigen rounded en anderen unrounded zijn.
Het IPA onderscheidt 69 medeklinkers.
Nasal Plosive Fricative Approximant Trill Tap or Flap
Lateral Fricative Lateral Approximant Lateral Flap
gecombineerd met
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalveolar Retroflex
Palatal Velar Uvular Pharyngeal Epiglottal Glottal
waarvan er in de Vlaamse dialecten
maximaal een 30-tal medeklinkers en een 20-tal klinkers
relevant zijn voor spellingsweergave.
Dit is vrij ver verwijderd van de honderd(-en) waar u naar verwijst. Ik denk dat een mens die uitgerust is met een doorsnee stem- en gehoor-orgaan in staat moet zijn klanken even goed te leren van een 78-toerenplaat als van een digitale cd of dvd-bron zonder krassen of ruis.
De duizenden verschillen die uitgesproken worden in het "Engels" van Canadees over Amerikaans via Cambridge- en Oxford-English naar Australisch zijn voor de verstaanbaarheid niet relevant. Today Antwerpians like Axel Peleman do distinguish no more the open front and back "a". Wat zou ik me druk maken om het onderscheid dat taalchirurgen maken tussen klankschakeringen! Uw oog ziet ook geen verschil tussen de 256 kleuren die geëxtrapoleerd worden naar 16 777 216 (256 in de 3de macht). Met de twee voeten op de grond blijven en de essentie zien of percipieren.
Waar het met het Nederlands naartoe gaat weet ik niet. Het zal waarschijnlijk één grote eenheidsworst worden, tenzij er een boedelscheiding komt en de Taalunie opgeblazen wordt, wegens niet efficiënt, niet werkzaam. Als Nederland zijn taalfierheid verliest en zich onderschikt aan de Angelsaksheid, zal Nederland Engels als vehiculaire taal gebruiken. Vlaanderen in België zal zijn taalstrijd eerst moeten uitvechten en Frans-onafhankelijk worden voor het zich al dan niet zal onderwerpen aan de Engelse dominantie. Ik zie niet in waarom dat nodig is. De Franse cultuur heeft ook troeven die niet uitgebannen hoeven te worden. Best mogelijk dat Azië getalsmatig de heerschappij van Amerika ondergraaft in een economische guerilla-oorlog. Daar heb ik geen zicht op.
Mijn ideale taalprioriteit is nog steeds: 1. moedertaal (dialect) 2. omgangstaal AN binnen het Nederlands 3. wereldtaal 4. de omringende EU-talen: Engels Duits Frans Spaans 5. Arabisch Chinees Japans.
Ze zou kunnen evolueren naar: 1. moedertaal Vlaams dialect 2. omgangstaal verkavelingsVlaams 3. wereldtaal stop 4. kennismaking met een andere cultuur: voorlopige voorkeur Frans, ...e.a. naar godsvrucht en vermogen.
Ik heb geen honderd of honderden tekens nodig om een spelling op poten te zetten die alle Nederlandse dialecten ondubbelzinnig en benaderend weer kan geven of kan weergeven.
De Concorde heeft in 2003 zijn laatste vlucht gemaakt. Het was een bijna volmaakt, duurzaam vliegtuig. Corrosievrij maar onbetaalbaar hoor ik op de radio zeggen. Onverzadigbaar aan kerosène en onderhoud.
De ID, DS en ook het 2PK-eendje worden door Citroën niet meer gemaakt. Briljante verwezenlijkingen nochtans.
Ondertussen zijn een aantal systemen voor voertuigen tot de limiet geperfectionneerd. Bij Mercedes vind ik voor 41.000€ (1,6 miljoen BEF) de standaarduitvoering:
- Antiblokkeerremsysteem ABS en ASR,
- 4ESP®/4ETS (Elektronisch stabiliteitsprogramma incl. ESP®-aanhangwagenstabilisering, elektronische tractiecontrole),
- Adaptief Dempingssysteem ADS,
- automatische versnellingsbak 7-trapsautomaat 7G-TRONIC,
- Remhulpsysteem BAS,
- Downhill Speed Regulation DSR (automatische remcontrole voor afdalingen),
- Rijlichtassistent,
- Snelheidsregelaar TEMPOMAT met variabele snelheidsbegrenzer SPEEDTRONIC
Deze 'hulpen' helpen niet om het aantal verkeersslachtoffers te doen dalen en de veiligheid te verhogen, ze verhelpen ook de files niet.
Ik heb geleerd dat menselijke systemen onherroepelijk beheerst worden door de Griekse letter chi X, twee kruisende lijnen die een limiet voorstellen. Ga je voorbij de kruising, dan is er geen voordeel meer merkbaar en beginnen de nadelen zich op te stapelen.
Ik denk dat vele van onze systemen gekomen zijn aan de kruising van de twee kruisende lijnen. Is de liberale, neo-liberale eis van de globaliseringseconomie, die "altijd meer" en "competitie" in het vaandel voert, imperatief, imperialistisch noodzakelijk? Moet alles altijd meer geld opbrengen? Ik denk van niet. Ge kunt toch niet altijd meer blijven eten en drinken om meer te kakken. Aan de efficiëntie zijn even goed grenzen. Bepaal ze dan!
Ik heb geen glazen bol om daarin te kijken hoe het met onze communicatie zal gaan over 50 jaar. Als ik de huidige trends bezie, dan wordt het Engels wereldtaal. De onderdanigheid aan de overheersing van het geld dat Engels opdringt, is en blijft trouw aan het gezegde 'Diens brood men eet, diens woord men spreekt'. Wat in deze tijd van communicatiemogelijkheden larie is. Via het internet kunnen mensen zich in een mum van tijd verenigen en actie ondernemen. De democratie van onderuit is perfect mogelijk. Alleen, de mens zelf twijfelt, gelooft niet meer in de andere, kan of wil niet meer bouwen op die andere.
Ik wil liever Esperanto of een andere kunstmatige wereldtaal leren om globaal in contact te komen met de andere. De decision-makers niet. Ik zie in Obama geen Esperanto-spreker, die afstand doet van zijn taal als dominantie-middel en de Amerikaanse kinderen het leren van een kunstmatige wereldtaal oplegt als derde taal. Zolang die superioriteit gevoed wordt tegenover de niet-Engels-machtigen (de don't haves), zal er niets veranderen.
Om terug te komen (relevons les bretelles) op de graad van weergave van klanken. In het IPA wordt onderscheid gemaakt tussen 28 klinkerklanken:
Close(6) Near-close(3) Close-mid(6) Mid(1) Open-mid(6) Near-open(2) Open(4)
gecombineerd met
Front(9) Near- front(2) Central(8) Near- back(1) Back(8)
en waarvan sommigen rounded en anderen unrounded zijn.
Het IPA onderscheidt 69 medeklinkers.
Nasal Plosive Fricative Approximant Trill Tap or Flap
Lateral Fricative Lateral Approximant Lateral Flap
gecombineerd met
Bilabial Labiodental Dental Alveolar Postalveolar Retroflex
Palatal Velar Uvular Pharyngeal Epiglottal Glottal
waarvan er in de Vlaamse dialecten
maximaal een 30-tal medeklinkers en een 20-tal klinkers
relevant zijn voor spellingsweergave.
Dit is vrij ver verwijderd van de honderd(-en) waar u naar verwijst. Ik denk dat een mens die uitgerust is met een doorsnee stem- en gehoor-orgaan in staat moet zijn klanken even goed te leren van een 78-toerenplaat als van een digitale cd of dvd-bron zonder krassen of ruis.
De duizenden verschillen die uitgesproken worden in het "Engels" van Canadees over Amerikaans via Cambridge- en Oxford-English naar Australisch zijn voor de verstaanbaarheid niet relevant. Today Antwerpians like Axel Peleman do distinguish no more the open front and back "a". Wat zou ik me druk maken om het onderscheid dat taalchirurgen maken tussen klankschakeringen! Uw oog ziet ook geen verschil tussen de 256 kleuren die geëxtrapoleerd worden naar 16 777 216 (256 in de 3de macht). Met de twee voeten op de grond blijven en de essentie zien of percipieren.
Waar het met het Nederlands naartoe gaat weet ik niet. Het zal waarschijnlijk één grote eenheidsworst worden, tenzij er een boedelscheiding komt en de Taalunie opgeblazen wordt, wegens niet efficiënt, niet werkzaam. Als Nederland zijn taalfierheid verliest en zich onderschikt aan de Angelsaksheid, zal Nederland Engels als vehiculaire taal gebruiken. Vlaanderen in België zal zijn taalstrijd eerst moeten uitvechten en Frans-onafhankelijk worden voor het zich al dan niet zal onderwerpen aan de Engelse dominantie. Ik zie niet in waarom dat nodig is. De Franse cultuur heeft ook troeven die niet uitgebannen hoeven te worden. Best mogelijk dat Azië getalsmatig de heerschappij van Amerika ondergraaft in een economische guerilla-oorlog. Daar heb ik geen zicht op.
Mijn ideale taalprioriteit is nog steeds: 1. moedertaal (dialect) 2. omgangstaal AN binnen het Nederlands 3. wereldtaal 4. de omringende EU-talen: Engels Duits Frans Spaans 5. Arabisch Chinees Japans.
Ze zou kunnen evolueren naar: 1. moedertaal Vlaams dialect 2. omgangstaal verkavelingsVlaams 3. wereldtaal stop 4. kennismaking met een andere cultuur: voorlopige voorkeur Frans, ...e.a. naar godsvrucht en vermogen.
dinsdag 24 februari 2009
Re: Goed gesproken
(Krommenaas schreef: ) Goed gesproken. Maar wat zie jij eigenlijk als de beste weg voorwaarts?
22 februari 2009 13:21
Het zal mijn tijd nog wel duren. Ik spring over een paar jaar op tram zeven. Ik ben perfect tweetalig Vlaams. Mijn moeder sprak dialect tegen mij tot ik naar de lagere school trok.
Sinds dan is ze haar taal beginnen 'kuisen' en moesten wij van haar 'schoon' spreken. Op school heb ik omgangstaal leren lezen en schrijven met vis, tom, mus.
In het middelbaar is men er niet in geslaagd om mij mijn moedertaal te laten vergeten of af te leren.
In de omgangstaal heb ik feilloos geschakeld van dialect- naar ABN-klanken, van dialect-woordenschat naar het groene boekje van de Taalunie, via de zeg niet... maar ... -strategie. 'Aàntwààreps klàppe' kon en mocht niet meer. Doodzonde (in de twee betekenissen).
Niemand kwam ertegen in opstand. Lees in 'De Culturele repressie' hoe Gerard Walschap het woord voert.
Ik heb geen tweede variant van de (Vlaams-Nederlandse) vehiculaire taal vandoen. Ik ga aan het AN niet nog eens een nieuwe spelling toevoegen - een Vlaamse dan. Ik leer nog liever Esperanto.
Voor mij volstaat het AN dat ik op school geleerd heb als algemene omgangstaal naar niet-Brabantse Nederlands-sprekers. Weinigen in Nederland beheersen AN en begrijpen Vlaams. Ik doe mijn best om Zuid-Afrikaans te verstaan.
Is er niemant tie aan Neterlant turft sechen tat er pehalfe stemlose ook stemheppente meteklinkers pestaan?
Ik ga Antwerps of Deurnes - als dat onderscheid nodig is - spreken tegen mijn jongste kleinkind van drie jaar. De twee oudere zijn te vroeg geboren. Zij moeten het dialect maar buiten en op school in de moedertaalles leren en tijdens de spaarzame momenten waarin we samen zijn.
Ik wil wel werken aan een spelling waarmee alle Vlaamse dialecten kunnen weergegeven worden, gebaseerd op de uitspraak.
22 februari 2009 13:21
Het zal mijn tijd nog wel duren. Ik spring over een paar jaar op tram zeven. Ik ben perfect tweetalig Vlaams. Mijn moeder sprak dialect tegen mij tot ik naar de lagere school trok.
Sinds dan is ze haar taal beginnen 'kuisen' en moesten wij van haar 'schoon' spreken. Op school heb ik omgangstaal leren lezen en schrijven met vis, tom, mus.
In het middelbaar is men er niet in geslaagd om mij mijn moedertaal te laten vergeten of af te leren.
In de omgangstaal heb ik feilloos geschakeld van dialect- naar ABN-klanken, van dialect-woordenschat naar het groene boekje van de Taalunie, via de zeg niet... maar ... -strategie. 'Aàntwààreps klàppe' kon en mocht niet meer. Doodzonde (in de twee betekenissen).
Niemand kwam ertegen in opstand. Lees in 'De Culturele repressie' hoe Gerard Walschap het woord voert.
Ik heb geen tweede variant van de (Vlaams-Nederlandse) vehiculaire taal vandoen. Ik ga aan het AN niet nog eens een nieuwe spelling toevoegen - een Vlaamse dan. Ik leer nog liever Esperanto.
Voor mij volstaat het AN dat ik op school geleerd heb als algemene omgangstaal naar niet-Brabantse Nederlands-sprekers. Weinigen in Nederland beheersen AN en begrijpen Vlaams. Ik doe mijn best om Zuid-Afrikaans te verstaan.
Is er niemant tie aan Neterlant turft sechen tat er pehalfe stemlose ook stemheppente meteklinkers pestaan?
Ik ga Antwerps of Deurnes - als dat onderscheid nodig is - spreken tegen mijn jongste kleinkind van drie jaar. De twee oudere zijn te vroeg geboren. Zij moeten het dialect maar buiten en op school in de moedertaalles leren en tijdens de spaarzame momenten waarin we samen zijn.
Ik wil wel werken aan een spelling waarmee alle Vlaamse dialecten kunnen weergegeven worden, gebaseerd op de uitspraak.
donderdag 12 februari 2009
Gekloe-ët, begot of in 't AN Belazerd en verkocht
Uit de bib geleend en uitgelezen. Het laatste deel van Taal in stad en land over de Belgische dialecten "Belgisch-Limburgs" van de hand van Rob Belemans en Ronny Keulen. Lannoo, Tielt. 2004.
ISBN 90 209 5855 0.
Vraagt één van beide auteurs of misschien allebei zich af op p.87:
[..] Zou het schrijven van een lokaal dialectwoordenboek het gevolg kunnen zijn van een virale infectie die de auteur ervan opgelopen heeft?
[..] Waarom spenderen mensen vaak jarenlang het grootste deel van hun kostbare vrije tijd aan het individueel of in groep verzamelen, beschrijven en te boek stellen van de woordenschat van hun plaatselijke dialect?
[..] Als het waar is dat die plaatselijke woordenboeken in verhoudingsgewijs grote oplagen gemaakt en verkocht worden om vervolgens vooral op de boekenplank van ongeveer ieder lokaal gezin onaangeroerd te blijven staan, wat is dan toch de zin van dit cultuurverschijnsel?
Ze gaven zelf het antwoord al op p.81
[..] Na de Tweede Wereldoorlog werd via de ABN-beweging in Vlaanderen een grootschalig en lange tijd volgehouden actiepunt gemaakt van het talig standaardiseren van de Vlamingen. Alle media - ook de pas opkomende televisie - werden ingeschakeld om de Vlaamse bevolking ervan te doordringen dat de officiële taal van Nederland ook de normtaal van de Vlamingen was en dat het broodnodig was dat iedere Vlaming die ook op aanvaardbare wijze zou spreken. Via onderwijs en media werd de druk op Vlaamse ouders opgevoerd om hun kinderen thuis niet langer in het dialect op te voeden en de verspreiding van de officiële taal louter aan het onderwijs over te laten. Daarbij werd de term Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN) niet geschuwd om een maximaal contrast te suggereren met de impliciet als 'onbeschaafd' gebrandmerkte dialecten. Bij deze enigszins machiavellistische strategie en taalplanning kunnen vanuit hedendaags perspectief en inzicht allerlei bedenkingen geformuleerd worden, die echter destijds duidelijk niet aan de orde waren. [..]
Ik geef hierbij mijn persoonlijke indrukken bij de heropleving van de belangstelling voor het dialect, niet alleen bij het samenstellen van woordenboeken en lijsten, ook zangers die brood zien in het dialect en kopers van boeken waarvan de inhoud met dat dialect te maken heeft.
Moedertaal is de taal die met de pap ingelepeld wordt. Als vader een ander moedertaal heeft - want die hèb je - dan wordt de telg tweetalig groot. Die taal of talen die een kind zonder grammatica vastgelegd heeft in zijn taalbrein maakt deel uit van zijn identiteit. Het is een persoonskenmerk. Een kind doet er een aantal jaren over om dat proces tot een goed einde te brengen. Als het schoolrijp is, is de ene helft van zijn taalverwerving een feit. De basisstructuur is gelegd. Daarna komt het lezen en schrijven. Dit deel van de taalverwerving steunt op de gehoorde en gesproken moedertaal van het kind.
Mijn generatie werd geconfronteerd met de afwijzing van de moedertaal als fout. De schuld en de schaamte werd er zo hard ingehamerd dat wij onze kinderen ons dialect niet hebben doorgegeven. Wij zijn "schoon" beginnen spreken, "gekuist". Ik heb geen weet van enig verweer tegen deze manier van doen. We hebben ons door de herdershonden als een kudde schapen laten leiden om te grazen. De elite keek met ergernis neer op diegene die een steek liet vallen.
TV
Joos Florquin startte in 1962, samen met professor Fr. van Coetsem, de TV taalrubriek "Hier spreekt men Nederlands".
In de vroege jaren '70 werden Vlaamse televisiekijkers driemaal per week uitgenodigd in de villa van professor Joos Florquin, die hen samen met het bekvechtende duo Fons Fraeters en Annie Van Avermaet Standaardnederlands bijbracht.
Radio
Marc Galle verwierf bekendheid door zijn "Taalwenken - Voor wie haar soms geweld aandoet" op de BRT-radio van 1965 tot 1976. Elke ochtend hoorde je uit zijn zuinige mond hoe je het niet zegt, en hoe je het dan wel hoort te zeggen. Dat heette toen volksverheffing. Elf jaar lang iedere dag om halfacht voor je naar school fietste. In ’65 is Marc op vraag van zijn vriend Marcel Colla, toenmalig BRT directeur, gestart met een dagelijkse taalkroniek. Nu zou men dat "inheiïng" of "druppelfoltering" noemen.
Kranten
Van 16 maart 1959 tot 5 februari 1960 verscheen de rubriek "Uit de taaltuin" van de hand van Dr. Jan Grauls, die werd opgevolgd door Herman Oosterwijk die op zijn beurt in augustus 1960 overleed.
Vanaf 14 februari 1961 schreef Maarten van Nierop zijn dagelijkse rubriek Taaltuin in De Standaard, Het Nieuwsblad, Het Handelsblad en de Gentenaar. Ze werden later verzameld in boekvorm uitgegeven. Deze "taaltuinen" puilden uit van misprijzen voor alles wat Vlaams was en een onbegrensde verering voor alles wat Nederlands was.
Cultuur
Pas in 1969 verscheen er van de hand van Gerard Walschap een boekje dat de titel droeg "De culturele repressie" dat de trouweloosheid aan het Vlaamse taaleigen aanklaagt. Walschap werd niet gehoord. De Strangers zongen hun eerste liedjes in het AN. Pas in 1960 brachten ze de Sinjorentram uit in dialect. Wannes VandeVelde bracht zijn eerste plaat uit in 1966.
Het was perfect mogelijk om NAAST het dialect een vehiculaire standaardtaal te promoten. Bestaat er een standaard Belgisch-Frans naast het Waals of is de standaardtaal het Frans van de Francophonie uit Parijs, doorspect met een aantal Belgicismen?
Het ABN is als kunstmatige taal verworden tot VerkavelingsVlaams, een conglomeraat van aangevreten Nederlands met invloeden uit de dialecten, in grote mate overheerst door het Brabants, terwijl de authentieke dialecten van de drie grote families met uitsterven bedreigd worden, omdat ze niet op gelijke voet werden behandeld met het ABN. De heropleving van het dialect is voor een groot deel te verklaren als een onderhuidse weerwraak van Limburgers, Vlamingen en Brabanders, die de teloorgang van hun moedertaal alsnog proberen te keren.
De zoektocht naar de taalwortels (roets) van een aantal jongeren is een verzuchting om alsnog voeling te houden met een bedreigde taal, die hun grootouders nog kennen, maar niet als moedertaal hebben doorgegeven aan hun ouders. Om aan dit verwijt te ontkomen wordt tussentaal en dialect in de media toegestaan om de pijn van het verlies te verzachten, met als gevolg dat het nieuwe Belgisch-Vlaams een eenheidsworst wordt, waar niemand om gevraagd heeft en dat velen met een onoverkomelijke frustratie opscheept. Dialectwoordenboeken en -cursussen zijn een doekje voor het bloeden die door een groep doordrijvers gezien worden als een ultieme poging om hun moedertaal te laten overleven.
ISBN 90 209 5855 0.
Vraagt één van beide auteurs of misschien allebei zich af op p.87:
[..] Zou het schrijven van een lokaal dialectwoordenboek het gevolg kunnen zijn van een virale infectie die de auteur ervan opgelopen heeft?
[..] Waarom spenderen mensen vaak jarenlang het grootste deel van hun kostbare vrije tijd aan het individueel of in groep verzamelen, beschrijven en te boek stellen van de woordenschat van hun plaatselijke dialect?
[..] Als het waar is dat die plaatselijke woordenboeken in verhoudingsgewijs grote oplagen gemaakt en verkocht worden om vervolgens vooral op de boekenplank van ongeveer ieder lokaal gezin onaangeroerd te blijven staan, wat is dan toch de zin van dit cultuurverschijnsel?
Ze gaven zelf het antwoord al op p.81
[..] Na de Tweede Wereldoorlog werd via de ABN-beweging in Vlaanderen een grootschalig en lange tijd volgehouden actiepunt gemaakt van het talig standaardiseren van de Vlamingen. Alle media - ook de pas opkomende televisie - werden ingeschakeld om de Vlaamse bevolking ervan te doordringen dat de officiële taal van Nederland ook de normtaal van de Vlamingen was en dat het broodnodig was dat iedere Vlaming die ook op aanvaardbare wijze zou spreken. Via onderwijs en media werd de druk op Vlaamse ouders opgevoerd om hun kinderen thuis niet langer in het dialect op te voeden en de verspreiding van de officiële taal louter aan het onderwijs over te laten. Daarbij werd de term Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN) niet geschuwd om een maximaal contrast te suggereren met de impliciet als 'onbeschaafd' gebrandmerkte dialecten. Bij deze enigszins machiavellistische strategie en taalplanning kunnen vanuit hedendaags perspectief en inzicht allerlei bedenkingen geformuleerd worden, die echter destijds duidelijk niet aan de orde waren. [..]
Ik geef hierbij mijn persoonlijke indrukken bij de heropleving van de belangstelling voor het dialect, niet alleen bij het samenstellen van woordenboeken en lijsten, ook zangers die brood zien in het dialect en kopers van boeken waarvan de inhoud met dat dialect te maken heeft.
Moedertaal is de taal die met de pap ingelepeld wordt. Als vader een ander moedertaal heeft - want die hèb je - dan wordt de telg tweetalig groot. Die taal of talen die een kind zonder grammatica vastgelegd heeft in zijn taalbrein maakt deel uit van zijn identiteit. Het is een persoonskenmerk. Een kind doet er een aantal jaren over om dat proces tot een goed einde te brengen. Als het schoolrijp is, is de ene helft van zijn taalverwerving een feit. De basisstructuur is gelegd. Daarna komt het lezen en schrijven. Dit deel van de taalverwerving steunt op de gehoorde en gesproken moedertaal van het kind.
Mijn generatie werd geconfronteerd met de afwijzing van de moedertaal als fout. De schuld en de schaamte werd er zo hard ingehamerd dat wij onze kinderen ons dialect niet hebben doorgegeven. Wij zijn "schoon" beginnen spreken, "gekuist". Ik heb geen weet van enig verweer tegen deze manier van doen. We hebben ons door de herdershonden als een kudde schapen laten leiden om te grazen. De elite keek met ergernis neer op diegene die een steek liet vallen.
TV
Joos Florquin startte in 1962, samen met professor Fr. van Coetsem, de TV taalrubriek "Hier spreekt men Nederlands".
In de vroege jaren '70 werden Vlaamse televisiekijkers driemaal per week uitgenodigd in de villa van professor Joos Florquin, die hen samen met het bekvechtende duo Fons Fraeters en Annie Van Avermaet Standaardnederlands bijbracht.
Radio
Marc Galle verwierf bekendheid door zijn "Taalwenken - Voor wie haar soms geweld aandoet" op de BRT-radio van 1965 tot 1976. Elke ochtend hoorde je uit zijn zuinige mond hoe je het niet zegt, en hoe je het dan wel hoort te zeggen. Dat heette toen volksverheffing. Elf jaar lang iedere dag om halfacht voor je naar school fietste. In ’65 is Marc op vraag van zijn vriend Marcel Colla, toenmalig BRT directeur, gestart met een dagelijkse taalkroniek. Nu zou men dat "inheiïng" of "druppelfoltering" noemen.
Kranten
Van 16 maart 1959 tot 5 februari 1960 verscheen de rubriek "Uit de taaltuin" van de hand van Dr. Jan Grauls, die werd opgevolgd door Herman Oosterwijk die op zijn beurt in augustus 1960 overleed.
Vanaf 14 februari 1961 schreef Maarten van Nierop zijn dagelijkse rubriek Taaltuin in De Standaard, Het Nieuwsblad, Het Handelsblad en de Gentenaar. Ze werden later verzameld in boekvorm uitgegeven. Deze "taaltuinen" puilden uit van misprijzen voor alles wat Vlaams was en een onbegrensde verering voor alles wat Nederlands was.
Cultuur
Pas in 1969 verscheen er van de hand van Gerard Walschap een boekje dat de titel droeg "De culturele repressie" dat de trouweloosheid aan het Vlaamse taaleigen aanklaagt. Walschap werd niet gehoord. De Strangers zongen hun eerste liedjes in het AN. Pas in 1960 brachten ze de Sinjorentram uit in dialect. Wannes VandeVelde bracht zijn eerste plaat uit in 1966.
Het was perfect mogelijk om NAAST het dialect een vehiculaire standaardtaal te promoten. Bestaat er een standaard Belgisch-Frans naast het Waals of is de standaardtaal het Frans van de Francophonie uit Parijs, doorspect met een aantal Belgicismen?
Het ABN is als kunstmatige taal verworden tot VerkavelingsVlaams, een conglomeraat van aangevreten Nederlands met invloeden uit de dialecten, in grote mate overheerst door het Brabants, terwijl de authentieke dialecten van de drie grote families met uitsterven bedreigd worden, omdat ze niet op gelijke voet werden behandeld met het ABN. De heropleving van het dialect is voor een groot deel te verklaren als een onderhuidse weerwraak van Limburgers, Vlamingen en Brabanders, die de teloorgang van hun moedertaal alsnog proberen te keren.
De zoektocht naar de taalwortels (roets) van een aantal jongeren is een verzuchting om alsnog voeling te houden met een bedreigde taal, die hun grootouders nog kennen, maar niet als moedertaal hebben doorgegeven aan hun ouders. Om aan dit verwijt te ontkomen wordt tussentaal en dialect in de media toegestaan om de pijn van het verlies te verzachten, met als gevolg dat het nieuwe Belgisch-Vlaams een eenheidsworst wordt, waar niemand om gevraagd heeft en dat velen met een onoverkomelijke frustratie opscheept. Dialectwoordenboeken en -cursussen zijn een doekje voor het bloeden die door een groep doordrijvers gezien worden als een ultieme poging om hun moedertaal te laten overleven.
dinsdag 6 januari 2009
Foneem-vergelijking
ràp(pe) = 1. bn. snel 2. een manier van zingen
rèppe = ww. snel handelen
roope = ww. luid spreken (roept = verkorte 2e en 3e)
roape = 1. ww. van de grond opnemen 2. mv. wortelgewas
reepe = ovt. van roepen
rieëpe = stroken (stof, leer, papier)
voer = ten voordele van
vër = verkorte vorm van voor
vuir = voor (plaats/tijd) vuir de duir - vuir veer eure
vààr = verwijderd van
vour = ploegstreep
veur = wat in brand staat
vèèr = 1. ga met de boot 2. vogelpluim
voar = niet gewend zijn
veer = cijfer 4
bàk = hoeveelheid bier
biek = eten, voedsel
bèk = vogelmond
boek = leesvoer
boik = verteringsplaats
bèèk = smalle waterloop
buik of (beuk - arch.) boom - houtsoort
bok = man van schaap/geit, turntoestel
bouk(e) = boterham
rèppe = ww. snel handelen
roope = ww. luid spreken (roept = verkorte 2e en 3e)
roape = 1. ww. van de grond opnemen 2. mv. wortelgewas
reepe = ovt. van roepen
rieëpe = stroken (stof, leer, papier)
voer = ten voordele van
vër = verkorte vorm van voor
vuir = voor (plaats/tijd) vuir de duir - vuir veer eure
vààr = verwijderd van
vour = ploegstreep
veur = wat in brand staat
vèèr = 1. ga met de boot 2. vogelpluim
voar = niet gewend zijn
veer = cijfer 4
bàk = hoeveelheid bier
biek = eten, voedsel
bèk = vogelmond
boek = leesvoer
boik = verteringsplaats
bèèk = smalle waterloop
buik of (beuk - arch.) boom - houtsoort
bok = man van schaap/geit, turntoestel
bouk(e) = boterham
Lange of korte oe
Koek blijft koek in het Antwerps. Soep ook soep.
Met snoep is er wel een andere uitspraak, maar geen lange oe. Dat is net zoals bij boer boor geworden, dus snoop.
Omgekeerd wordt oo uitgesproken als lange oe met naslag. Boor wordt boeër. Naslag (een doffe e) kan toegevoegd worden aan alle klinkers om ze langer te maken. Voor de -r is naslag bijna automatisch. Als er snel gesproken wordt, valt de naslag weg.
Op wordt oep en om oem. Er is zelfs een voorzetsel voer dat zonder nadruk verkort tot vër. nem breef voer/vër aa.(Een brief voor u)
Poep en poop is nog een illustratie van het gegeven korte of lange oe.
Met snoep is er wel een andere uitspraak, maar geen lange oe. Dat is net zoals bij boer boor geworden, dus snoop.
Omgekeerd wordt oo uitgesproken als lange oe met naslag. Boor wordt boeër. Naslag (een doffe e) kan toegevoegd worden aan alle klinkers om ze langer te maken. Voor de -r is naslag bijna automatisch. Als er snel gesproken wordt, valt de naslag weg.
Op wordt oep en om oem. Er is zelfs een voorzetsel voer dat zonder nadruk verkort tot vër. nem breef voer/vër aa.(Een brief voor u)
Poep en poop is nog een illustratie van het gegeven korte of lange oe.
maandag 5 januari 2009
Tàànder Aàntwààreps
De bestandsnaam van een blog veranderen is een verregaande ingreep. Voor diegenen die een verbinding met Taender Aentwaereps hadden gemaakt. Mijn verontschuldigingen. Met welk symbool (letterteken) de scherpe Franse àà als lange klinker ook aangegeven wordt, doet eigenlijk niets ter zake. Maar omdat ik de lange aa had voorbehouden voor "bouwen", "gauw", "nu" en "u", maar ook voor ei/ij, was het logisch ze als korte a te gebruiken voor een l. De korte à klank (Frans en scherp) kàt, zàk heeft een lange tegenhanger in kààrek, wààrem.
Maar dat was buiten de waard gerekend, want Blogger neemt geen diacritische tekens aan in bestandsnamen. Vandaar dat deze blog nu alleen oproepbaar is met http://tanderantwerps.blogspot.com/ en niet als tàànderààntwààreps, hoewel deze spelling als nog onbestaand werd bestempeld. Er werd niet bij vermeld dat die bestandsnaam niet aanvaard werd. Eigenmachtig, zonder mijn toestemming heeft Blogger de naam aangepast zoals hij nu is.
En het blijft voor mij als een paal boven water staan dat het letterteken a/aa in een AN woord in de meeste gevallen als een lange tegenhanger van log, kot, mok in het Antwerps loage, koater, moake wordt uitgesproken.
De mand staat klaar in de Twaalfmaandenstraat wordt in het Antwerps
De màànd stoa kleir in de Twèlefmëngdestrot.
Maar dat was buiten de waard gerekend, want Blogger neemt geen diacritische tekens aan in bestandsnamen. Vandaar dat deze blog nu alleen oproepbaar is met http://tanderantwerps.blogspot.com/ en niet als tàànderààntwààreps, hoewel deze spelling als nog onbestaand werd bestempeld. Er werd niet bij vermeld dat die bestandsnaam niet aanvaard werd. Eigenmachtig, zonder mijn toestemming heeft Blogger de naam aangepast zoals hij nu is.
En het blijft voor mij als een paal boven water staan dat het letterteken a/aa in een AN woord in de meeste gevallen als een lange tegenhanger van log, kot, mok in het Antwerps loage, koater, moake wordt uitgesproken.
De mand staat klaar in de Twaalfmaandenstraat wordt in het Antwerps
De màànd stoa kleir in de Twèlefmëngdestrot.
Abonneren op:
Posts (Atom)
